21.11.2010

Bielańska 10/12 - Bank Polski

Od jakiegoś czasu chodził mi po głowie pomysł fotografowania Warszawy w stanie obecnym i zestawianie tych zdjęć ze starymi fotografiami lub widokówkami. No i udało mi się w końcu ogarnąć i zacząć. Na pierwszy rzut pójdzie Bank Polski przy ulicy Bielańskiej. Główny powód jest taki, że już go niedługo nie będzie.

Budynek przy pod numerem 10/12 zbudowano na miejscu mennicy królewskiej Stanisława Augusta wybudowanej w 1766 r., a zamkniętej po III rozbiorze. Aranżując mennicę, kompleks pałacowy z drugiej połowy XVII wieku zaadaptowano na kantory, składy kruszcu, skarbiec, a na piętrze apartamenty dyrektora mennicy. Samą fabrykę zlokalizowano natomiast w budynku ujeżdżalni koni sąsiadującej z pałacem. Oprócz monet wybijano tam także medale i ordery. W czasach Królestwa Polskiego bito tam bilon na nowoczesnych prasach sprowadzonych z Petersburga. 5 XI 1867 r. mennicę zamknięto, a urządzenia przewieziono z powrotem do Petersburga. Co ciekawe, pod zaborami w latach 1864-1916 w Polsce nie wybito ani jednej monety przeznaczonej dla Polski, a ponadto w latach 1864-1867 w Mennicy Warszawskiej, aż do jej zamknięcia, bito monety z datą 1840. W 1907 r. budynek mennicy przy Bielańskiej został rozebrany. Nowy projekt budowli powstał w latach 1907-1911 według projektu według projektu Leontija Nikołajewicza Benois dla rosyjskiego Banku Państwa na miejscu zburzonych zabudowań dawnej Mennicy: dawnego pałacu biskupa Potockiego oraz nowej siedziby mennicy z 1821. Od roku 1918 znajdowała się w nim siedziba Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej. W tych czasach okolice te były centrum warszawskiego świata finansów. Znajdowały się tu m.in. Warszawski Bank Dyskontowy przy ul. Fredry 8, Gospodarczy Bank Spółdzielczy przy ul. Senatorskiej 10, Polski Bank Przemysłowy przy ul. Senatorskiej 42. Być może w tym okresie został rozbudowany o nowe pomieszczenia w północnej części działki.



Po 1926 znajdowała się tu siedziba Banku Polskiego. 






W czasie okupacji znajdował się w nim Bank Emisyjny. Budynek ten był również świadkiem wydarzeń wojennych - dosłownie po drugiej stronie ulicy biegła granica getta a w czasie Powstania Warszawskiego była tu Reduta Bank z której powstańcy bronili dostępu do Starego Miasta. Ostatecznie pod koniec sierpnia 1944 bank został zbombardowany przez Luftwaffe. Poniżej zdjęcie prawdopodobnie z sierpnia 1944.


A tu obrazek z roku 1945:



Po wojnie, około 1965 roku wyburzono jego znaczną część, pozostawiając jedynie zachowane zachodnie skrzydło które w 1 sierpnia 1981 r. zostało wpisane do rejestru zabytków. Jeszcze do niedawna teren banku wykorzystywany był jako parking. Jako miejce stanowiące symbol obrony Starego Miasta, był gmachem, w którym początkowo planowano organizację Muzeum Powstania Warszawskiego. Prace adaptacyjne rozpoczęto od nadbudowy budynku. Obok miał stanąć nowoczesny biurowiec. Obecnie budynek przedtawia się tak:




Obraz nędzy i rozpaczy... Na budynku znajdują się tablice upamiętniające walki powstańcze:



Do dziś na jeszcze istniejącej części gmachu widać ślady po kulach i odłamkach.


Przyszłość tego budynku niestety nie rysuje się w różowych barwach. Po wielu latach dyskusji w lipcu 2003 zapadła decyzja o przeznaczeniu na siedzibę muzeum Elektrowni Tramwajowej u zbiegu Grzybowskiej i Przyokopowej. Obecnie w miejscu tym planowana jest budowa budynku biurowego Senator. Deweloper zapowiedział odrestaurowanie atrium tak, by centralna ściana odzyskała oryginalny wygląd frontowej ściany sali kasowej dawnego Banku Polskiego. Ponadto część podłogi w Atrium zostanie przeszklona, by zaprezentować zabytkowe fragmenty murów mennicy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z XVIII wieku. Co z tego wyjdzie zobaczymy za jakieś dwa, może trzy lata.