30.03.2011

Senatorska 37 - Pałac Błękitny

Z powstaniem Pałacu Błękitnego wiąże się legenda zgodnie z którą był prezent gwiazdkowy od króla Augusta II Mocnego dla jego córki Anny Orzelskiej. Nie jest to jednak do końca prawda gdyż pierwsza budowla pałacowa na tym miejscu powstała na przełomie XVII i XVIII wieku a jej właścicielem do 1721 roku był biskup warmiński Teodor Potocki, który podarował ją bratu Stefanowi. W 1726 roku kupił ją August II i wtedy została przebudowana w stylu rokokowym przez trzech architektów królewskich: Joachima Daniela Jaucha, Jana Zygmunta Debla i K.F. Pöppelmanna. Pałac Potockich stał się teraz korpusem głównym do którego dobudowano boczne skrzydła oraz oficyny. W 1730 roku pałac nabyła od króla Maria Zofia Denhoffowa, późniejsza żona ks. Augusta Czartoryskiego. W rękach Czartoryskich pałac pozostawał do 1811 r. Za czasów Izabeli Czartoryskiej prowadzono tu szereg prac. W latach 1766 - 68 Jakub Fontana przebudował wnętrza, a w latach 1770 - 81 Efraim Schroeger rozbudował korpus główny. W 1807 roku dach został pokryty niebieskimi dachówkami i stąd dzisiejsza nazwa pałacu.

W sierpniu 1811 roku pałac został zakupiony przez ordynata Stanisława Zamoyskiego i jego żonę Zofię z Czartoryskich. W latach 1812 - 15 Zamoyski gruntownie przebudował pałac. Pracami kierował Fryderyk Albert Lessel który z rokokowej budowli zmienił ją w piękny surowy i nowoczesny pałac w klasycystycznym stylu. Zgodnie z projektem przebudowane zostały nie tylko elewacje, ale i wnętrza które z kolei zyskały bardzo wyrafinowany wystrój. Datę ukończenia przebudowy upamiętniono napisem na fasadzie: "Roku przywrócenia Królestwa". Zamoyscy na tym nie poprzestali i w latach 1816 - 17 do korpusu pałacowego dostawiono wg. projektu Lessla istniejący do dziś oddzielny budynek biblioteki Zamoyskiego. Dla ochrony księgozbioru przed wilgocią pod posadzką wysypano żużel. A do 1819 roku stolarz Nassauer według rysunków Zamoyskiego zbudował tu szafy biblioteczne. W pomieszczeniach stały piękne meble, zarówno starsze w stylu Ludwika XVI, jak i w stylu empire. W 1819 roku zbudowano skrzydło od strony ul. Senatorskiej, wzniesiono długą oficynę ciągnącą się wzdłuż ulicy Żabiej (która do dziś przetrwała w formie szczątkowej - to chodnik wzdłuż bocznej ściany hotelu Saskiego) i wzniesiono oficyny od Ogrodu Saskiego i w dziedzińcu. W ten sposób obok pałacu powstał kompleks z pomieszczeniami o różnym charakterze. Były tu pomieszczenia gospodarcze i różnej wielkości apartamenty mieszkalne.

W latach Królestwa Polskiego pałac był jednym z ośrodków życia kulturalnego. Organizowano tu wieczory literackie i koncerty, na których grywał m.in. Fryderyk Chopin. W pałacowych skrzydłach i oficynie w 1837 roku mieszkały 33 rodziny i m.in. Klementyna Hoffmanowa i Antoni Odyniec. Przez pewien czas pracował tu Stefan Żeromski.

Pałac Błękitny należał do Zamoyskich aż do ostatniej wojny. W 1939 roku pałac uległ zniszczeniu, a wraz z nim i cenne zbiory z częścią biblioteki. To co ocalało zostało wywiezione przez Niemców bądź spalone w 1944 roku. Po wyzwoleniu, w latach 1948-50 część zespołu pałacowego odbudowano formie klasycystycznej z początku XIX w. (według projektu Bruna Zborowskiego i Zasława Malickiego). W latach 1958 - 97 w Pałacu Błękitnym mieściła się siedziba Towarzystwa Przyjaźni Polsko - Chińskiej. Do roku 2011 pałac był siedzibą Zarządu Transportu Miejskiego.

Pałac Błękitny na obrazie Canaletta

4 komentarze:

  1. Obecnie Pałac Błękitny nie jest jedynie błękitny. Dzięki gromadzie upośledzonych jełopów ze sprayami mieni się wszystkimi kolorami tęczy i nikt tego nie pilnuje, bo po co.

    OdpowiedzUsuń
  2. Moze po prostu kupił jej na gwiazdkę gotowy pałac (projekt z katalogu)? ;)

    Przepraszam, ale muszę się też czepnąć:
    "Obecnie mieszczą się tu biura Miejskich Zakładów Komunikacyjnych. (...) Do roku 2011 pałac był siedzibą Zarządu Transportu Miejskiego."
    "Nieco" się to kłóci ze sobą, pomijając już fakt, że MZK nie ma jako takich od 1994 roku. Natomiast drugie zdanie jest prawdziwe. Chyba ZTM się już ostatecznie stamtąd wyniósł. Ciekawe, co przyjdzie po nim...

    OdpowiedzUsuń
  3. @Marcin - Wodozbiór już tak upaskudzony, że nie ma już gdzie mazać a pałac blisko więc wszystko jasne...

    @H_Piotr - tak to jest jak się pisze z głowy i coś jeszcze klei z innych stron;)

    OdpowiedzUsuń
  4. ZTM wyprowadził się w roku 2006 na ul. Siedmiogrodzką 20, natomiast Pałac Błękitny sp. z o.o. procesuje się o bezprawne 10 letnie uzytkowanie pałacu przez ZTM. Tyle co ustaliłam w tej sprawie,a pałac stoi i niszczeje, z powybijanymi szybami wyglada fatalnie, wielka szkoda, tyle wspomnien mam z nim związanych pozdrawiam serdecznie i zapraszam www.okiemjadwigi.pl

    OdpowiedzUsuń