23.03.2011

Senatorska 38 - Bank Wilhelma Landaua

Gmach dawnego banku Landaua przy ul. Senatorskiej 38 w Warszawie znalazł się wśród nielicznych ocalałych z drugiej wojny światowej budowli. Budynek zaprojektowany przez warszawiaka Stanisława Grochowicza oraz łodzianina Gustawa Landaua-Gutentegera zbudowany został w latach 1904 - 1906. Właścicielowi banku Wilhelmowi Landauowi najbardziej zależało na dobrym usytuowaniu części wejściowej oraz hali kasowej, dobrym oświetleniu pomieszczeń, zapewnieniu w nowo wznoszonym budynku jak najlepszych warunków, zarówno dla obsługi klientów, jak również dla pracującego w nim personelu, nowoczesnym rozwiązaniu pomieszczeń skarbcowych. Z architektonicznego punktu widzenia jest to budynek czternastoosiowy, dwukodygnacyjny z wyniesionym wysoko podziemiem jest zwieńczony wysoką attyką balustradową. Opracowanie fasady - w zasadzie symetryczne - z rytmicznie rozstawionymi oknami zamknietymi łukiem jedynie skrajna oś z brama wjazdową sprawia wrażenie dodanego segmentu. Surową bryłę wydłużonego prostopadłościanu ożywia wyeksponowana partia wejściowa, usytuowana centralnie, nad którą pierwotnie górowała kopuła. Tę - lekko zryzalitowaną część - wyróżniają: rozbudowane trójdzielne drzwi z secesyjną dekoracją kwietną oraz dominujące nad całością okno o wykroju nerkowym. Do elementów secesyjnych fasady należą ponadto w parterze - kraty okien o geometrycznych prostych formach; na pietrze dwa okna (w osi skrajnej i 2 od prawej strony) z oprawą sztukateryjną nad ich nadświetlem oraz niewielkie płyciny z motywacjami kwietnymi (pod i nad pozostałymi oknami); w pasie attyki - pierwotna nie istnieje; zachowały się zdobione dwa pełne segmenty na skrajach gmachu. Wykonawcami robót budowlanych było Akcyjne Towarzystwo Fr. Martens i Ad. Daab w Warszawie. Prace sztukateryjne wykonał Franciszek Roth, szklarskie Maxym Silberger, posadzki z terakoty sa dziełem Towarzystwa Akcyjnego Dziewulski i Lange i Józef Szpak w Warszawie, gichety i wyroby mosiężne - firmy K. Krempf z Łodzi.

Gmach banku, rysunek z XIX wieku

Z tego okresu pochodzi dość dobrze znana historia jak to okradziony w roku 1881 na sumę 150 tysięcy rubli Landau wyznaczył nagrodę w wysokości 10 tysięcy rubli za wskazanie złodziei i pomoc w odzyskaniu straty. Gdy rzeczywiście dzięki pomocy dwu osób zidentyfikowano złodziei i pieniądze odzyskano – bankier wyasygnował informatorce 200, a znalazcy 25 rubli. Oburzenie było powszechne, gazety potępiały Landaua, sprawa nabrała rozgłosu, bo jeszcze przy okazji przetrzymano w więzieniu przez pięć miesięcy niewinnie podejrzanych pracowników banku.

Zdjęcie z lat trzydziestych XX wieku

Bank prosperował pomyślnie do wybuchu pierwszej wojny światowej, w 1925 r. został postawiony w stan likwidacji. Podczas II wojny światowej budynek wykorzystywany był na potrzeby pobliskiego szpitala. Budowla przetrwała wojnę bez szwanku, jednak po 1945 r. została pozbawiona efektownej, szklanej kopuły. Wtedy też w budynku tym mieścił się ośrodek propagandy PZPR a w stalowym sejfie przechowywano broszury polityczne zamiast pieniędzy. Znajdował się tam również Ośrodek Nauczania Języka Rosyjskiego a teraz działa w nim Instytut Francuski. Ostatnim razem wyremontowany został w latach 1995-1996.

Zdjęcie z lat siedemdziesiątych XX wieku

2011

I w tym miejscu dziękuję Marcinowi za pomoc w przygotowaniu tego posta.

5 komentarzy:

  1. Cała przyjemność. Mogliby, kurka wodna, przetopić pomnik Starzyńskiego na brakującą kopułę banku. Estetyka miasta podwójnie by zyskała.

    OdpowiedzUsuń
  2. Hell yeah i amen! Dobrze Marcin gada - dać mu wody po goleniu Kanion!

    OdpowiedzUsuń
  3. Wolałbym "Warsa" albo "Brutala", ale nie będę wybredny...

    OdpowiedzUsuń
  4. Też kiedyś u mnie gościł, z tym, że ja skupiłem się na zdjęciach stanu obecnego, a szczególnie wnętrz.

    OdpowiedzUsuń
  5. Widziałem:) Stan obecny zamieszczę jak tylko obiektyw wróci z serwisu:/

    OdpowiedzUsuń