10.04.2011

Senatorska 16 - Pałac Jabłonowskich

Pałac został zbudowany na miejscu pałacu Bielińskiej w latach 1773 - 85 dla Antoniego Jabłonowskiego według projektu Jakuba Fontany i Domenico Merliniego. W latach 1817 - 19 został przebudowany na ratusz miejski. Autorami projektu byli Fryderyk Albert i Józef Grzegorz Lesslowie. Nowy ratusz przejął funkcje rozebranego ratusza na Rynku Starego Miasta. Około roku 1823 na dachu pałacu dodano belwederek, czyli podstawę pod telegraf optyczny.

W roku 1863 budynek uległ pożarowi w czasie powstania styczniowego. Powstańcy wzniecili ogień żeby spalić spisy ludności Warszawy i tym samym nie dopuścić do nałożenia na mieszkańców kontrybucji a także żeby uniknąć kolejnych poborów do carskiego wojska. W 1864 roku, Rafał Krajewski wygrał konkurs na odbudowę pałacu, lecz 3 miesiące później został zgładzony, jako członek Rządu Narodowego. Jego neorenesansowy projekt został zrealizowany w latach 1864 - 69 według projektu Józefa Orłowskiego, nadając nowy kształt dachu z facjatkami, balkony, nowe skrzydło w miejscu domu Łagiewnickich i charakterystyczną wieżę strażacką z zegarami po jej trzech stronach. W ramach nowego kompleksu znalazła się tu m.in. siedziba II Oddziału Warszawskiej Straży Ogniowej. W sali neorenesansowej odbywały się posiedzenia Rady Miejskiej, w sali portretowej z 25 podobiznami znanych Polaków obradował magistrat, natomiast w sali Dekerta sufit zdobił plafon "Tryumf Prawdy" autorstwa Marcelo Bacciarellego przeniesiony z Pałacu Prymasowskiego. W czasie rewolucji 1905 r., na zebrany przed pałacem tłum natarła szarża kozacka co skończyło się rzezią demonstrantów.

W latach 1936-1939 odbyła się kolejna modernizacja pałacu wg projektu Oskara Sosnowskiego, która objęła przebudowę dachu w 1936 oraz wzniesienie nowego, siedmiopiętrowego budynku od strony ul. Daniłłowiczowskiej w którym mieścił się Wydział Techniczny Miasta Stołecznego. W 1939 roku w pałacu mieścił się sztab obrony Warszawy. Z Ratusza cywilną obroną miasta dowodził Stefan Starzyński. W trakcie Powstania Warszawskiego stał się jednym z bastionów obronnych powstańców. Na jego terenie 4 sierpnia pochowano zabitego w trakcie walk Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Spalone w 1944 roku ruiny pałacu rozebrano dopiero w 1952 roku, a fundamenty zakryto powiększając w ten sposób powierzchnię placu Teatralnego.

Na przełomie 1989/1990 roku podjęta została decyzja o odbudowie północnej pierzei placu Teatralnego. Projekt odbudowy północnej pierzei Placu Teatralnego nakazywał odtworzenie historycznych frontowych elewacji budynków od strony Placu wg stanu sprzed 1937 roku, ale dopuszczał współczesne kształtowanie elewacji od strony Trasy W-Z. Pozwalał przy tym na znaczną swobodę w projektowaniu wnętrz zrekonstruowanych budynków pod kątem przeznaczenia ich na biura i usługi. Rewitalizacja rozpoczęła się w 1995 roku od rekonstrukcji przez francuskiego inwestora pałacu Jabłonowskich, w którym mieści się obecnie nowoczesne centrum bankowe. Pałac został zbudowany na siedzibę BRE Banku S.A., co poprzedziły wykopaliska archeologiczne. Przy okazji odbudowy wydobyto też fragmenty wyposażenia pałacu, które wyeksponowano w bramie przy wieży, zaraz obok symbolicznego grobu Baczyńskiego. Także przy okazji odbudowy wieży uwidoczniono zarys studni. W tej chwili w Pałacu mieści się siedziba i oddział banku CitiHandlowy. A także moje miejsce pracy z którego mam nadzieję jak najszybciej się ewakuaować...


Akwarela Zygmunta Vogla, 1785

Pałac Jabłonowskich w latach 30-tych XIX wieku

Akwarela Maurycego Scholza, 1841. Na dachu widoczny telegraf optyczny.

Rycina z 1861 roku. Grafika zapożyczona z portalu http://www.fotopolska.eu/

Dom Łagiewnickich sąsiadujący z Pałacem Jabłonowskich. Zdjęcie z lat
60-tych XIX wieku.

Pocztówka z roku 1900. Pałac już z nowych dachem i jego facjatkami.

Pocztówka z 1908 roku

Pocztówka z roku 1914

Ujęcie z roku ok. 1918. Widać trakcję tramwajową.

Zdjęcie z początku lat 30-tych XX wieku

Zdjęcie z roku 1939. Dach został pozbawiony facjatek


Zdjęcie z okresu okupacji, prawdopodobnie rok 1940

Fasada ratusza w roku 1944.

Wieża ratuszowa w roku 1945. W tle zniszczony korpus główny.

Zniszczona wieża od strony skrzyżowania z Bielańską

Manifestacja patriotyczna pod ruinami pałacu w 1946 roku.

Rok 1963. Na pustym placu po ratuszu trwają prace
przed odsłonięciem pomnika Nike.
Poniżej galeria zdjęć przedstawiająca stan obecny.



2 komentarze:

  1. Pałac Jabłonowskich, gdy jeszcze był pałacem, i w ogóle plac Teatralny, fotografowano dość często, stąd sporo zachowanych wizerunków budowli tam usytuowanych. Dlatego dziwi mnie, że nie odtworzono fasady dokładnie - ale co tam. Grunt że przykryto pierzeją idiotycznie wyglądające bloki, a jak owa pierzeja się prezentuje, to już temat wielokrotnie omawiany...

    OdpowiedzUsuń
  2. Styropianem zasłonięto soc-beton... Ale i tak trochę wystaje ponad to wszystko...

    OdpowiedzUsuń