03.05.2011

Krakowskie Przedmieście 89 - Kamienica Johna

Posesja pod dzisiejszym adresem Krakowskie Przedmieście 89 pierwszy raz została zabudowana w 1654 r. Powstał tu dom dla muzyka Adameckiego. Po 1659 kamienica została zniszczona i odbudowana dla Matyasza Barankiewicza. Przebudowana gruntownie ok. 1754 dla metrykanta koronnego Ignacego Nowickiego a następnie przechodziła do rąk różnych rodzin kupieckich. W XIX w. znajdowała się tu księgarnia i wypożyczalnia książek F. Netty. Od 1909 właścicielem był adwokat Aleksander John, ojciec grafika Edmunda Johna.

Pl. Zamkowy w 1831 roku, rycina przedstawiająca wprowadzenie na
Zamek Królewski jeńców i sztandarów zdobytych pod Wawrem i Dębem
Wielkim. Po prawej - kamienica Johna.

Budynek był trzypiętrowy. W latach 1862-1863 dobudowano czwartą kondygnację i zmieniono jej elewację. W 1911 po zabiegach Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości przywrócono jej rokokowy charakter, zachowując jednak dobudowane piętro. Kamienica została spalona w 1939 roku i całkowicie zniszczona w 1944. wW 1947 została rozebrana z powodu budowy tunelu Trasy W-Z. Odbudowana w 1949 według projektu Włodzimierza Wapińskiego i Kazimierza Thora. Fasadę odtworzono według obrazu Canaletta. Z wielką dbałością zostały odtworzone detale architektoniczne jak płaskorzeźby na elewacji oraz rzygacze na rogach kamienicy.

Kamienica pod koniec XIX wieku

Po wojnie na parterze umieszczono wylot schodów ruchomych łączących Trasę W-Z z Placem Zamkowym przez co konieczne było powiększenie kamienicy w kierunku placu. Wewnętrznie została połączona z sąsiednią kamienicą Prażmowskich. Na drugim i trzecim piętrze mieściła się siedziba Związku Literatów Polskich. To tutaj towarzysz Zenon Kliszko próbując przed polskimi pisarzami dać odpór sygnatariuszce "Listu 34" - Marii Dąbrowskiej usłyszał od Izabeli Stachowicz "mów głośniej synku, bo cię nie słyszę!" a potem został sprowadzony do poziomu podłogi przez Antoniego Słonimskiego.

Kamienica w połowie lat 50 XX wieku...

... i dekadę później.

Dziś na parterze mieści się znowu wylot odrestaurowanych już schodów ruchomych. Pierwsze piętro budynku zajmują biura stowarzyszeń twórczych wchodzących w skład Fundacji Domów Literatury i Domów Pracy Twórczej oraz sala konferencyjna na ok.180 osób. Na drugim piętrze znajduje się biblioteka posiadająca jedyne w Polsce pełne archiwum wycinków prasowych zawierające recenzje, wywiady z pisarzami, relacje ze spotkań autorskich i rejestrujące życie literackie w Polsce. Na trzecim piętrze budynku funkcjonują pokoje gościnne, w których przed laty na stałe mieszkała Janina Porazińska, Zofia Nałkowska, Hanna Ożogowska, Tadeusz Breza i Marian Piechal.

Kwiecień 2011, widok od strony Krakowskiego Przedmieścia

i od strony placu Zamkowego.

1 komentarz:

  1. Może to banalne, ale zawsze lubiłem rzygacze na tej kamienicy. Schody ruchome też lubię, szczególnie od kiedy działają.

    OdpowiedzUsuń