05.06.2011

Krakowskie Przedmieście 62 - budynek Towarzystwa "Res Sacra Miser"

W drugiej połowie XVI wieku stał tu dwór kanonika Kaspra Sadłocha, przejęty w ramach spłaty długów przez Annę z Radziwiłłów Kiszczyn. Kolejnym właścicielem był Mikołaj Kiszka który sprzedał go Mikołajowi Mniszchowi, a jego syn, Jerzy Mniszech sprzedał posiadłość w 1611 Andrzejowi Boboli. Z kolei Andrzej Bobola sprzedał pałac w 1617 roku królowi Zygmuntowi III, który umieścił tu mennicę działającą do 1628. W 1620 roku pałac przebudowano w stylu renesansowym. Pałac Kazanowskich przystosowany był pierwotnie dla królewicza Władysława Wazy przez włoskiego architekta Konstantyna Tencallę w latach 1628 - 43. Już w 1632 pałac otrzymał w darze Adam Kazanowski, który przekształcił go w jedną z najwspanialszych warszawskich rezydencji w XVII wieku.

W 1661 roku pałac został zakupiony przez rodzinę Lubomirskich a dwa lata później do klasztoru Karmelitanek Bosych dołączono połowę budynku od strony Krakowskiego Przedmieścia. Dostosowując gmach do swoich potrzeb zakonnice rozbierają część pałacu - pierwsze piętro, na którym mieściła się między innymi sala balowa. Po kasacie zakonu w 1818 roku i przeniesieniu Karmelitanek do Krakowa, budynki przejęło Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności "Res Sacra Miser", założone w 1814 dzięki staraniom Zofii Zamoyskiej, które miało za cel budowę przytułków i opiekę medyczną nad ubogimi. Na potrzeby Towarzystwa Antonio Corazzi przeprojektował budynek. W 1829 niejaki Milewski uzyskał pozwolenie na założenie teatru i w jednej z sal wystawiał swoje sztuki, aktorzy jednak byli na tyle marni, że publiczność przychodziła głównie pośmiać się z nieszczęśników i ponaigrywać się z nich. Milewski dał jednak w ciągu 3 miesięcy 22 przedstawienia przy pełnej sali. Dlatego Ludwik Osiński i Ludwik Adam Dmuszewski założyli w tej samej sali Teatr Rozmaitości. Grali sztuki Skarbka, Magnuszewskiego, Gaszyńskiego i Słowaczyńskiego. Sala teatru pękała w szwach. W 1831 teatr przeniesiono na pl. Teatralny. Na koncertach dobroczynnych występowali Chopin i Krasiński, wpływy z Teatru Rozmaitości przekazywane były częściowo dla WTD. W tym samym okresie działa tu specjalny sklep dla ubogich. W okresie międzywojennym działał tu duży skład Fabryki Kołder, Materaców, Bielizny, Poduszek i Waty. We wrześniu 1939 budynek spłonął.
Po wojnie Towarzystwo zawiesiło działalność, by powrócić do niej w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Pałac Kazanowskich w XVII wieku.

Rycina z lat pięćdziesiątych XIX wieku.

Zdjęcie z 1858 roku

Zdjęcie z lat 20-tych XX wieku.

Fotografia Leonarda Sempolińskiego, 1945

2011

4 komentarze:

  1. A ja bardzo lubię to ptaszysko na górze.

    OdpowiedzUsuń
  2. Ładne zdjęcia. Skąd pochodzi ostatnie?

    OdpowiedzUsuń
  3. Z albumu "Warszawa 1945" Emilii Boreckiej ze zdjęciami Leonarda Sempolińskiego, wydanego przez PWN w 1975 roku.

    Choć ostatnie powinno być mojego autorstwa i nie wiedzieć czemu go tu nie ma...

    OdpowiedzUsuń
  4. Wygląda niestety na to, że pelikan jest całkiem współczesny... Na żadnym starym zdjęciu ptaszka nie ma.

    OdpowiedzUsuń