28.10.2011

Krakowskie Przedmieście 32 - pałac Tyszkiewiczów

Pałac został zbudowany w XVIII wieku dla Ludwika Tyszkiewicza, hetmana polnego litewskiego. Należał do najpiękniejszych klasycystycznych pałaców Warszawy. W XVI w. stał tu dwór z gankiem od strony Wisły Radziejowskich. Wcześniej, w XVI wieku stał tu dwór Radziejowskich a w XVII wieku brama wjazdowa na teren parku kazimierzowskiego i stajnie pałacowe. Budowę pałacu rozpoczął w 1785 architekt Stanisław Zawadzki. Prace kontynuował w latach 1786-92 Jan Chrystian Kamsetzer, architektami byli również: Henryk Marconi i Fryderyk A. Lessel. Na przełomie XVIII i XIX wieku pałac był w zarządzaniu Tyszkiewiczów, którzy przebywając poza granicami wynajmowali go dygnitarzom i wojskowym. W 1820 roku pałac stał się siedzibą i wyłączną własnością Anny z Tyszkiewiczów po jej rozwodzie z Aleksandrem Potockim. W latach 1821 - 22 starą, drewnianą oficynę zastąpiono nowym skrzydłem według proj. Fryderyka A. Lessela. W roku 1840 pałac zakupił od matki syn z pierwszego małżeństwa, August Potocki, i odtąd w ręku Potockich pozostawał on do 1923 roku kiedy to pałac zakupił Bank Gospodarstwa Krajowego, a ulokowano tu Polską Akademię Literatury oraz zbiory starodruków Biblioteki Narodowej.

Pałac szczęśliwie przetrwał okres kampanii wrześniowej. Po upadku Powstania Warszawskiego został on celowo zbombardowany przez wojska niemieckie pociskami zapalającymi. Zniszczeniu uległa cała stolarka z XVIII i XIX wieku (drzwi, mozaiki podłogowe, stropy, panele ścienne, schody), a także bezcenne XVIII-wieczne stiuki w stylu pompejańskim, będące jednymi z najcenniejszych zabytków warszawskiego klasycyzmu pałacowego.

Po zniszczeniach wojennych pałac odbudowano w latach 1949 - 1956 według projektu Jana Dąbrowskiego, jedynie częściowo przywracając wnętrzom ich dawny wygląd. Jedynym z najlepiej zachowanych pomieszczeń jest dawna łazienka, znajdująca się na I piętrze w północnym skrzydle pałacu. Podczas odbudowy po II wojnie światowej została ona przebudowana na korytarz wiodący od rozbudowanej klatki schodowej do sal korpusu głównego pałacu. Na jej ścianach i sklepieniu wciąż podziwiać można różowe stiuki i resztki malowideł rodzajowych w stylu rzymskim.

Wkroczenie wojsk niemieckich do Warszawy. Po lewej
stronie Pałac Tyszkiewiczów. 5 sierpnia 1915.

Widok elewacji od strony Krakowskiego
przedmieścia. 1935.

Przełom lat 50 i 60 XX wieku.

1977

2011

5 komentarzy:

  1. No i całkiem to ładnie wygląda dzisiaj - przynajmniej od strony Krakowskiego. Dawno w środku nie byłem - to tam są te ukryte schody?

    OdpowiedzUsuń
  2. Powiem, że nigdy nie miałam śmiałości wejść do środka. Jakoś tak nie miałam potrzeby, a w sumie powinnam.. chyba mi łatwiej szlajać się po ruderach jednak ;)

    OdpowiedzUsuń
  3. @I am I - ponoć na parterze się znajdują.

    @Lav - też się muszę po jakichś ruderach poszwędać, tak dla rozrywki... W ruderach jest mniejsza szansa, że ktoś zacznie burczeć jak aparat wyciągniesz;)

    OdpowiedzUsuń
  4. Łazienka przebudowana na korytarz... ale poczekano z przebudową, aż użytkujący ją opuścili? :P

    OdpowiedzUsuń
  5. Sądzę, że pogoniono ich na wiec pierwszomajowy ;)

    OdpowiedzUsuń