30.12.2011

Trębacka 10 - Dom Dochodowy Teatrów Rządowych

Budynek powstał na terenie dawnego Marywilu, którego ostatnią pozostałość czyli komorę celną rozebrano w 1902 roku, w trakcie przygotowań do wzniesienia kamienicy. Ukończony w 1905 roku czteropiętrowy gmach, jak na tamte czasy ogromny został zaprojektowany przez Stefana Szyllera. Architektura zewnętrzna utrzymana była w duchu renesansu. Łączyła motywy sztuki włoskiej z francuskimi i północnymi. Ożywiały ją wykusze, półkolumny, kamienne wazony, strzeliste hełmy i wysoki dach.

Na rogu Trębackiej i Wierzbowej zaaranżowano półkolisty narożnik, który zamykał perspektywę ulicy Fredry od strony Ogrodu Saskiego, pełniąc również rolę elementu spinającego dwa skrzydła kamienicy - krótsze od strony Wierzbowej i bardzo długie od strony Trębackiej, gdzie umieszczono przejazd bramny. Fasadę podzielono wydatnymi gzymsami na trzy części - parter i pierwsze piętro z pasażem handlowym, dwa piętra środkowe i kondygnacja ostatnia z gzymsem koronującym i spiczastymi hełmami, wieńczącymi liczne wykusze. Bogata w dekoracje fasada czyniła budynek bardzo wystawnym; na pewien sposób konkurował on z sąsiednim gmachem Teatru Wielkiego. Duży, pozbawiony oficyn dziedziniec obszedł się bez motywów dekoracyjnych i zdobniczych. Wyższe kondygnacje budynku przeznaczono na obszerne mieszkania oraz pomieszczenia zaplecza teatralnego. Parter i pierwsze piętro zamieniły się w nowoczesny pasaż handlowy który ciągnął się wzdłuż elewacji budynku, a na pierwsze piętro wiodły szerokie marmurowe schody. Na parterze wielkie sklepy otwierały się na ulicę z przeszklonymi witrynami. Przez niemal 50 lat istnienia Domu Dochodowego sklepów było tu bardzo wiele, m.in. galeria Adalbert (skupująca XVI- i XVII-wieczne obrazy), atelier fotografii artystycznej księdza Kirchnera, skład broni Roberta Zieglera, skład fortepianów Adama Klimkiewicza, sklep firmy Fraget, skład krawiecki Zaremby, na przełomie lat 20. i 30. XX w. zaś działa też skład futer Michaliny Małobędzkiej, salon samochodowy firmy Austro Daimler który w 1934 roku po połączeniu się Austro Daimlera z zakładami Steyer & Puch ustąpił miejsca salonowi tej ostatniej firmy. Oprócz sklepów mieściły się tu punkty usługowe takie jak pralnia czy zakład fryzjerski a w 1935 roku w kamienicy swoją siedzibę miał również Związek Propagandy Turystycznej.

Gmach przy Trębackiej przetrwał do wybuchu drugiej wojny światowej. W 1939 r. kamienica została poważnie naruszona. Spłonęło skrzydło od strony Wierzbowej, a część budynku od strony Trębackiej uległa zwaleniu do wysokości pierwszego piętra i została w czasie okupacji rozebrana. W takim stanie przetrwał Powstanie Warszawskie. Po wojnie nie został odbudowany. Mury zburzono pod rozbudowę Teatru Wielkiego prowadzoną pod kierunkiem prof. Bohdana Pniewskiego. Dziś w tym miejscu wznosi się monumentalna elewacja teatru zasłonięta biurowcem Metropolitan.

Projekt fasady.

Fasada w roku 1906.

Fasada od ulicy Trębackiej, ok. 1908 roku.

Zdjęcie prawdopodobnie z roku 1914.

Wrzesień 1939

Widok z ulicy Niecałej na zniczoną fasadę Domu Dochodowego, 1941.

Wybudowana po wojnie część Teatru Wielkiego w miejscu Domu Dochodowego, marzec 2011

1 komentarz:

  1. Nie znam się, wobec tego się dopiszę. Szkoda że w Warszawie nie zachowały się (w większej ilości) tego typu kamienice: wysokie, wielkie, zdobne, monumentalne - czyli wielkomiejskie pełną gębą. Fasadą, znaczy.

    OdpowiedzUsuń