08.03.2012

Plac Małachowskiego 4 - pałac Leopolda Kronenberga

W maju 1867 posesję nr 22/1348 od Bernarda Kohena kupił Leopold Kronenberg, pod koniec kariery posiadacz największej fortuny w Królestwie Polskim, bankier, magnat kolejowy, przemysłowiec i ziemianin, a jednocześnie patriota, zaangażowany w liczne akcje dobroczynne. Po zburzeniu kamienicy Arndta wystawił on w latach 1868 - 71 pałac projektowany przez wybitnego architekta berlińskiego Georga Hitziga. Budowla kosztowała ok. miliona rubli w złocie, co odpowiadało cenie kilkunastu luksusowych kamienic, a należy podkreślić, że drugi z najdroższych pałaców warszawskich (Szlenkierów, na pl. Dąbrowskiego 6) - i to wybudowany dopiero w latach osiemdziesiątych XIX wieku - wart był „zaledwie” 300 000 rubli. Olśniewająca rezydencja, zaprojektowana na rzucie zbliżonym do litery E, stanęła frontem (tj. grzbietem „litery”) do placu, a bokiem do ul. Królewskiej. Architekt nadał jej formy „eklektycznie pojętego neorenesansu w berlińskiej redakcji, znanej w Warszawie z późniejszej twórczości Józefa Hussa”.

Po śmierci właściciela Leopolda Kronenberga w 1878 roku pałac częściowo przeznaczony pod wynajem. Mieścił się w nim m.in. zarząd Kolei Nadwiślańskiej. W 1916 planowano przebudowę gmachu - projektu jednak nie zrealizowano. W 1917 roku w pałacu miała swoją siedzibę tymczasowa Rada Stanu.

W dwudziestoleciu międzywojennym pałac przeszedł na własność Banku Polskiego. Do czasu budowy „Prudentialu” w pałacu miało swą siedzibę Towarzystwo ubezpieczeń na życie i od wypadków "Przezorność". W 1930 roku mieściło się tu poselstwo Danii. Od drugiej połowy lat trzydziestych były tu biura polskiej linii okrętowej Gdynia-Ameryka a od roku 1938 poselstwo Portugalii. 20 marca 1939 roku część gmachu strawił pożar.

We wrześniu 1939 roku gmach spłonął od bomb zapalających. Wyposażenie uległo zniszczeniu, ruiny zostały zabezpieczone i w takim stanie przetrwały wojnę. Długo trwało decydowanie co począć z dosyć dobrze zachowanymi murami. Ostatecznie w 1959 podjęto decyzję o rozbiórce, która została przeprowadzona w latach 1961 - 62.

W latach 1974 - 76 przedsiębiorstwo Orbis wybudowało w miejscu pałacu pięciogwiazdkowy hotel Victoria. Nazwa miała nawiązywać do pobliskiego placu Zwycięstwa. Hotel będący tak jak budynki Forum i Intraco jedną ze szwedzkich inwestycji zaprojektowali architekci Zbigniew Pawelski i Leszek Sołonowicz którzy inspirowali się architekturą Szwecji lat siedemdziesiątych. Dzięki temu budynek miał jak na owe czasy supernowoczesną, monolitową konstrukcję z betonu. Wykonawcą projektu była firma Skanska.

Gmach stanął w miejscu pałacu, który swoją fasadą zwracał się ku placowi Małachowskiego, komponował się z portykiem Zachęty. Victorię zaprojektowano zaś frontem do pl. Zwycięstwa a ślepym szczytem do pl. Małachowskiego. Takie usytuowanie budynku zdegradowało drugi z placów. Architekci nie pomyśleli również o połączeniu hotelu z ocalałą kamienicą Raczyńskich, przez co odsłonięty jej szczyt dodatkowo szpeci otoczenie. Zmieniono również adres posesji i od tego momentu jest to ulica Królewska 11. Mimo to przez długi czas uchodził za symbol luksusu oraz wnosił powiew wielkiego świata. Szybko też stał się miejscem gdzie kręcono sceny do filmów takich jak "Miś", "07 zgłoś się", "Wielka majówka" czy "Co mi zrobisz jak mnie złapiesz". W hotelu zamieszkiwało również kilku znamienitych gości ze świata terroryzmu - Abu Nidal, Abu Daud oraz sam Ilicz Ramirez Sanches ps. Szakal. 1 sierpnia 1981 roku na drugiego z nich pod Victorią przeprowadzono nieudany zamach. Dauda dosięgło siedem kula ale żadna go nie zabiła. O przeprowadzenie akcji podejrzewano agentów Mossadu.

Victoria dwukrotnie przeszła remont, który jednak niewiele zmienił w jej zewnętrznym wyglądzie.

Kamienica Arndta w 1855 roku.
Widok z roku 1869.

Fotografia z roku 1890

1903

Zdjęcie zapożyczone z portalu fotopolska.eu. Lata dwudzieste XX wieku.

Marzec 1939

1945

1950

Hotel Victoria, 1978

1979

3 komentarze:

  1. Och, ech... co prawda Victorię lubię bardzo z sentymentu, ale oczywiście kudy jej do 'oryginału'...

    OdpowiedzUsuń
  2. Przeciwko samej Wiktorii z Sofitelów nic bym nie miał, ale nie tam i nie zamiast Poldka.

    OdpowiedzUsuń
  3. Poniżej spot o Leopoldzie Kronenbergu, na którym też widać kilka zdjęć pałacu

    http://www.youtube.com/watch?v=b3h908MvGnw&feature=player_embedded

    OdpowiedzUsuń